Nowoczesne metody diagnostyki i leczenia urazów narządu ruchu. Kiedy zgłosić się do ortopedy?

Urazy narządu ruchu oraz przewlekłe zmiany przeciążeniowe stanowią istotną przyczynę ograniczenia aktywności fizycznej i zawodowej. Współczesna ortopedia opiera się na badaniu klinicznym, które w razie wskazań uzupełnia diagnostyka obrazowa. Pozwala to na dobranie indywidualnego planu leczenia, obejmującego zarówno postępowanie zachowawcze, jak i – w uzasadnionych przypadkach – leczenie operacyjne, w tym techniki małoinwazyjne.

Jakie są najczęstsze urazy w obrębie narządu ruchu?

Uszkodzenia narządu ruchu można podzielić na dwie zasadnicze kategorie: urazy ostre oraz zmiany o charakterze przeciążeniowym. Urazy ostre powstają wskutek nagłego działania siły lub gwałtownego ruchu przekraczającego wytrzymałość tkanek; nie zawsze wiążą się z bezpośrednim uderzeniem. Należą do nich złamania kości, zwichnięcia i skręcenia stawów oraz częściowe lub całkowite uszkodzenia więzadeł i ścięgien.

Z kolei zmiany przeciążeniowe (mikrourazowe) rozwijają się stopniowo w wyniku powtarzalnych obciążeń przekraczających zdolności adaptacyjne i regeneracyjne tkanek. Do tej grupy należą m.in. tendinopatia ścięgna Achillesa, entezopatie w obrębie stawu łokciowego oraz zespoły bólowe przedniego przedziału kolana.

Jakie objawy po urazie wymagają konsultacji lekarskiej?

Nie każdy uraz narządu ruchu wymaga natychmiastowej interwencji ortopedycznej. Niektóre objawy wskazują jednak na możliwość poważnego uszkodzenia i wymagają szybkiej oceny lekarskiej. Należą do nich:

• Zniekształcenie obrysu stawu lub widoczna deformacja kończyny.

• Brak możliwości obciążenia kończyny lub znaczne ograniczenie ruchomości w stawie.

• Szybko narastający obrzęk lub rozległy krwiak w okolicy urazu.

• Objawy niestabilności stawu, opisywane jako uczucie „uciekania” kończyny.

• Zaburzenia czucia, drętwienie, bladość lub ochłodzenie skóry poniżej miejsca urazu.

Widoczna deformacja kończyny, podejrzenie złamania otwartego, silny ból lub nowe zaburzenia czucia wymagają pilnej oceny medycznej. Bladość, ochłodzenie kończyny lub inne objawy zaburzonego ukrwienia po urazie mogą świadczyć o stanie zagrożenia kończyny i wymagają niezwłocznej pomocy w szpitalnym oddziale ratunkowym; w sytuacji nagłej należy wezwać zespół ratownictwa medycznego.

Jak przebiega nowoczesna diagnostyka ortopedyczna?

Podstawą rozpoznania pozostają szczegółowy wywiad medyczny i badanie przedmiotowe (kliniczne), obejmujące ocenę zakresu ruchu, stabilności stawu, siły mięśniowej oraz odpowiednio dobrane testy kliniczne. Na tej podstawie lekarz ustala wstępne rozpoznanie i decyduje, czy potrzebne są badania obrazowe oraz jaki rodzaj badania będzie najbardziej przydatny.

Diagnostyka obrazowa w ortopedii może obejmować:

• Zdjęcie rentgenowskie (RTG): zazwyczaj podstawowe badanie przy podejrzeniu złamania lub zwichnięcia, wykonywane zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z oceny klinicznej.

• Ultrasonografię (USG): badanie umożliwiające ocenę w czasie rzeczywistym przede wszystkim powierzchownie położonych tkanek miękkich, takich jak ścięgna, mięśnie, kaletki maziowe i wybrane więzadła.

• Rezonans magnetyczny (MRI): badanie pozwalające na szczegółową ocenę tkanek miękkich, chrząstki stawowej, więzadeł oraz zmian w szpiku kostnym, np. obrzęku szpiku.

Przykładem placówki łączącej konsultacje specjalistyczne w Warszawie z diagnostyką i leczeniem operacyjnym w Otwocku jest MIRAI Clinic (więcej: Szpital ortopedyczny w Warszawie).

Jakie są współczesne kierunki leczenia urazów narządu ruchu?

Wybór metody leczenia zależy od rodzaju i rozległości uszkodzenia, a także od wieku, poziomu aktywności i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. W wielu przypadkach możliwe jest bezpieczne leczenie zachowawcze, obejmujące ukierunkowaną fizjoterapię, czasową modyfikację aktywności, odpowiednio dobrane unieruchomienie lub ortezę oraz, w razie potrzeby, farmakoterapię przeciwbólową.

Leczenie zabiegowe rozważa się m.in. wtedy, gdy charakter uszkodzenia wymaga operacyjnego odtworzenia anatomii lub stabilności albo gdy prawidłowo prowadzone leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy. W wybranych przypadkach stosuje się techniki małoinwazyjne, takie jak artroskopia, pozwalające ograniczyć rozległość dostępu operacyjnego. Nie każda operacja może jednak zostać przeprowadzona małoinwazyjnie, a przebieg rehabilitacji zależy od rodzaju urazu i zastosowanego leczenia.

Utrzymujące się dolegliwości bólowe, obrzęki lub ograniczenia funkcji stawów po urazie nie powinny być ignorowane. Konsultacja ortopedyczna umożliwia ustalenie przyczyny dolegliwości oraz dobranie odpowiedniego postępowania.

Źródła:

1. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – Clinical Practice Guidelines.

2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Fractures (non-complex): assessment and management, NG38, 2016.

3. Dubois B., Esculier J.-F. – Soft-tissue injuries simply need PEACE and LOVE, British Journal of Sports Medicine, 2020.

4. American Heart Association / American Red Cross – 2024 Guidelines for First Aid, 2024.
   
   
   
   Artykuł sponsorowany